Hiển thị các bài đăng có nhãn chữ Nôm mới. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn chữ Nôm mới. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Sáu, 17 tháng 1, 2020

Một khái niệm về CHỮ TÔM

Hôm nay tôi xin giới thiệu về một cách ghi tiếng Việt mới, sử dụng CHỮ TÔM. Tôi cũng đã dịch trích đoạn Truyện Kiều bằng chữ Nôm mới (訳摘段伝`翹平'字'南'新') để cho có khái niệm.

Kiểu ghi chữ này gọi là chữ Nôm mới (字'南'新') hay là tân Nôm tự (新南'字). Áp dụng quy tắc viết tắt thì sẽ thành:

Nôm mới = Nới (寛')
tân Nôm = Tôm (蝦')

Do đó, chữ Nôm mới còn gọi là chữ Nới (字'寛') hay là chữ Tôm (字'蝦'). Đây là khái niệm ban đầu về Chữ Tôm (từ nay viết là chữ tôm không viết hoa).

Công việc "ngu công dời núi" (愚公移'山') là sẽ chuyển tất cả các chữ tiếng Việt sang chữ Hán ví dụ:

Tôi yêu mến ngôn ngữ và văn hóa Nhật Bản
我'愛'慕'言語和'文化日本

Như thế, khi người ngoài nhìn vào họ sẽ hiểu được đại khái ý nghĩa của câu nói này, cũng như chúng ta nhìn vào tiếng Hàn vậy.

Đây là một ví dụ trên Wia (tắt của Wikipedia):
悠久한 歷史와 傳統에 빛나는 우리 大韓國民은 3•1 運動으로 建立된 大韓民國臨時政府의 法統과 不義에 抗拒한 4•19 民主理念을 繼承하고, 祖國의 民主改革과 平和的統一의 使命에 立脚하여 正義•人道와 同胞愛로써 民族의 團結을 鞏固히 하고, 모든 社會的弊習과 不義를 打破하며, 自律과 調和를 바탕으로 自由民主的基本秩序를 더욱 確固히 하여 政治•經濟•社會•文化의 모든 領域에 있어서 各人의 機會를 均等히 하고, 能力을 最高度로 發揮하게 하며, 自由와 權利에 따르는 責任과 義務를 完遂하게 하여, 안으로는 國民生活의 均等한 向上을 期하고 밖으로는 恒久的인 世界平和와 人類共榮에 이바지함으로써 우리들과 우리들의 子孫의 安全과 自由와 幸福을 永遠히 確保할 것을 다짐하면서 1948年 7月 12日에 制定되고 8次에 걸쳐 改正된 憲法을 이제 國會의 議決을 거쳐 國民投票에 依하여 改正한다.

Nếu bạn biết chữ hán, bạn còn chẳng cần học tiếng Hàn để đọc được đoạn này! Đây là đoạn mở đầu của "háp Huốc" (hiến pháp Hàn Quốc).

Về tên gọi "chữ tôm"

Gọi là chữ Nới hay chữ Tôm là hợp lý, vì đây không phải là một dạng chữ hoàn toàn mới, mà phát triển và kế thừa từ chữ Nôm (cũ) và chữ quốc ngữ (tây học) ra, tức là NỚI thêm ra. Ngoài ra, chữ này là "chữ Tôm" vì nó mới ra đời, so với hai loại chữ có hàng trăm năm lịch sử kia, thì mới chỉ là "tuổi tôm" mà thôi. Nhưng tôi tin rằng chữ này sẽ phát triển rực rỡ trong 10 năm tới.

Gọi là chữ tôm thay vì là chữ nôm mới, bởi lẽ chữ này tuy có cùng ý tưởng là hán tự hóa tiếng Việt như chữ nôm cũ (tức là chữ nôm mà bạn biết tới ngày nay), nhưng sử dụng một phương pháp hoàn toàn khác, nên nếu nói là "chữ nôm mới" thì sẽ gây hiểu nhầm về phương pháp, tạo ấn tượng sai lầm là chữ này khó học hay khó phổ biến.

Về từ láy và chữ tượng thanh

Ví dụ:
Tượng thanh: Gõ lộp bộp, đầm thùm thụp, vỗ phành phạch
Từ láy: Trăng trắng, đen đúa, chợ búa, thuế má

Đây là một vấn đề mà chữ tôm sẽ phải đối mặt và giành thắng lợi, thì mới có thể tiến xa được.

Trong các từ láy trên thì "trăng", "đúa", "búa", "má" chỉ là luyến láy thêm, để nhấn mạnh hay văn vẻ, mà không mang ý nghĩa (đúa) hay ý nghĩa không liên quan (trăng không phải là Moon, búa không phải là HAMMER, má không phải là CHEEK).

Do đó, trường hợp nay tôi đề nghị sử dụng khái niệm CHỮ LÁY SAU 〱 như sau:

trăng trắng = 〃白' (láy gần y nguyên)
đen đúa = 黒'〱
chợ búa = 市'〱
thuế má = 税'〱

Từ tượng thành "lộp bộp" thì sẽ không có âm hán tương ứng, nên lấy chữ gần đúng là "bộc" 僕 và luyến láy đi một chút, sử dụng dấu tròn như sau:

lộp bộp = 〃僕° (dùng chữ BỘC để luyến)
thùm thụp = 〃蜀° (dùng chữ THỤC để luyến)
phành phạch = 〃白° (dùng chữ BẠCH để luyến)

Trường hợp này không lo nhầm 〃白° là "bành bạch" bởi lẽ, dấu tròn trong 白° có nghĩa là LUYẾN LÁY đi một chút rồi.

Nếu nói là "bành bạch" thì chỉ cần nói là 〃白 mà thôi (^o^).

Ví dụ:

Đêm nay trăng sáng vằng vặc, làm tôi nhớ về quê hương bản quán.
夜'今'娥'光'〃域°、働'我'恋'帰'邦'郷本館。

有'易'暁不'尔°?
-Takahashi-

Thứ Bảy, 9 tháng 11, 2019

Dịch trích đoạn Truyện Kiều bằng chữ Nôm mới (訳摘段伝`翹平'字'南'新')

Ngày xuân con én đưa thoi,
日'春'子'燕'渡'杼'
Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi.
韶光九'拾'既'外'六'十"
Cỏ non xanh tận chân trời,
草'幼'青'尽足'天'
Cành lê trắng điểm một vài bông hoa.
枝'梨白'点一'幾"花'花
Thanh minh trong tiết tháng ba,
清明中'節月'三'
Lễ là tảo mộ, hội là đạp thanh.
礼是'掃墓会是'踏清
Gần xa nô nức yến anh,
近'遠'戯"喜"燕鶯'[英]
Chị em sắm sửa bộ hành chơi xuân.
姉'妹'買"修'步行遊'春
Dập dìu tài tử, giai nhân,
打"導"才子佳人
Ngựa xe như nước áo quần như nêm.
馬'車'如水'襖裙如楔'
...
Long lanh đáy nước in trời,
瓏'玲'底'水'印'天'、
Thành xây khói biếc non phơi bóng vàng.
城建'煙'蒼'[青"]山"[岳']干'影'黄'。
...
Dưới trăng quyên đã gọi hè
下'月'鵑既'呼'夏'
Đầu tường lửa lựu lập lòe đâm bông
頭壁'火'榴立騙"刺'花'

Viết lại truyện Kiều bằng chữ Nôm mới (chữ Nôm phiên bản 2020)

Về nguyên tắc viết chữ Nôm mới xin xem tại đây. Bạn nào có thời gian mà chuyển toàn bộ Truyện Kiều sang chữ Nôm mới thì rất hay, rất vô bổ!

Trăm năm trong cõi người ta,
百'年'中'域'人'我"
Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau.
字'才字'命`巧'是'嫌'互'
Trải qua một cuộc bể dâu,
経'過一'局'海'桑'
Những điều trông thấy mà đau đớn lòng.
諸'条視'見"仍'痛'痛"心'
Lạ gì bỉ sắc tư phong,
奇'何'彼色私豊
Trời xanh quen thói má hồng đánh ghen.
天'青'慣'慣"頬'紅打'嫉'
Cảo thơm lần giở trước đèn,
稿香'探'捲'[開"]前'灯'
Phong tình có lục còn truyền sử xanh.
風情有'録残'伝史青'
Rằng năm Gia Tĩnh triều Minh,
語"年'嘉靖朝明
Bốn phương phẳng lặng, hai kinh vững vàng.
四'方平"静'、二'京確"金'
Có nhà viên ngoại họ Vương,
有'家'員外氏'王
Gia tư nghĩ cũng thường thường bậc trung.
家資考'也'常常項'中
Một trai con thứ rốt lòng,
一'男'子'次終"心'
Vương Quan là chữ, nối dòng nho gia.
王官是'字'、結'流'儒家
Đầu lòng hai ả tố nga,
始'心'二'妸'素娥
Thúy Kiều là chị, em là Thúy Vân.
翠翹是'姉'、妹'是'翠雲
Mai cốt cách, tuyết tinh thần,
梅骨格、雪精神
Mỗi người một vẻ, mười phân vẹn mười.
各'人'一'様'[姿"]、十'分万~十'

Nhưng liệu chữ này có ưu việt hơn chữ Nôm cũ không?
Đây là truyện Kiểu bản chữ Nôm cũ bạn có thể so sánh:

𤾓𢆥𥪞揆𠊛些
1    Trăm năm trong cõi người ta.
𡦂才𡦂命窖󰑼恄饒
Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau.
𣦆戈没局𣷭橷
Trải qua một cuộc bể dâu,
仍調𬖉𧡊㐌𤴬疸𢚸
Những điều trông thấy đã đau đớn lòng.
𨔍之彼嗇斯豊
5    Lạ gì bỉ sắc tư phong,
𡗶撑涓貝𦟐紅打㭴
Trời xanh quen với má hồng đánh ghen.
稿𦹳吝󰇾𠓀畑
Cảo thơm lần giở trước đèn,
風情固錄群傳史撑
Phong tình có lục còn truyền sử xanh.
浪𢆥󰞸靖朝明
Rằng: Năm Gia Tĩnh triều Minh,
𦊚方𪹚𣼽𠄩京凭鐄
10    Bốn phương phẳng lặng, hai kinh vững vàng.
固茹員外户王
Có nhà viên ngoại họ Vương,
家資擬拱常常堛中
Gia tư nghĩ cũng thường thường bậc trung.
没𤳆𡥵次卒𢚸
Một trai con thứ rốt lòng,
王󰞹󰑼𡦂綏𣳔儒家
Vương Quan là chữ, nối dòng nho gia.
頭𢚸𠄩妸素娥
15    Đầu lòng hai ả tố nga.
翠翹󰑼姉㛪󰑼翠雲
Thuý Kiều là chị, em là Thuý Vân.
枚骨格雪精神
Mai cốt cách, tuyết tinh thần,
没𠊛没𨤔𨑮分院𨑮
Một người một vẻ, mười phân vẹn mười.

Chữ Nôm mới: Thử viết tiếng Việt hoàn toàn bằng kanji!

Keyword: Chữ Nôm mới (字'南'新'), chữ lai căng Việt Nhật (字'来゚兢゚越日)

Hệ thống chữ Nôm (chữ do người Việt sáng tác dựa trên chữ Hán) hơi phức tạp, ví dụ chữ "chữ" thì là ghép từ hai chữ "tự" (字):
字字 = Chữ

Và "Nôm" (đọc chệch từ "Nam" chỉ nước Nam tức VN) ghép từ Khẩu (口) và Nam (南, phương nam):
口南 = Nôm

Tương đối phức tạp và số chữ phải nhớ rất nhiều. Có cách nào viết tiếng Việt chỉ bằng hệ thống kanji của Nhật không?

Đây là đề xuất của Takahashi (tôi cũng đã ngẫm nghĩ vấn đề này từ khá lâu nhưng không dành thời gian mấy).

Ví dụ nói câu: Tôi là người Hà Nội.

Tôi là người Hà Nội.
我'是'人'河内。

Trong đó, dấu ngáy đơn (') là để dùng chỉ nghĩa, ví dụ 我 lấy nghĩa thì là "tôi".

Tôi thích kem Tràng Tiền.
我'好`' kem 塲゚前゚。

Trong đó dấu tròn ゚ là để chỉ lấy âm đọc của chữ đấy (không quan tâm nghĩa).

Chữ 好 có nghĩa là Hảo = Tốt, Hiếu = Thích nên:
好 = hảo, 好' = tốt, 好` = hiếu, 好`' = thích

Tức là dấu huyền (`) sẽ lấy âm đọc hán việt thứ hai, thêm vào dấu nháy đơn sẽ ra nghĩa thứ hai.

Nhưng chữ "kem" thì là thế nào? Đây là từ có gốc từ tiếng nước ngoài, trong tiếng Nhật là アイスクリーム phiên âm từ icecream bằng chữ katakana (chuyên dùng để phiên âm), nhưng chúng ta lại không thể làm thư thế được. Vì nếu phiên âm như thế thì dùng chữ quốc ngữ cho xong!

Nếu để nguyên là "kem" như trong câu trên thì khác gì kiến trúc Tháp Rùa nửa tây nửa ta, thất bại hoàn toàn?

Vì thế, ở đấy chúng ta sẽ dùng luyến láy với dấu ~, tức là thay đổi phát âm:

~ = luyến láy, thay đổi phát âm

Vì chữ hán có rất nhiều vần "a" nhưng rất ít vần "e" nên quy định là dấu ~ sẽ biến đổi vần "a" thành vần "e".

Ví dụ chữ "kem" sẽ có thể luyến từ chữ "cam":

甘~ = kem

Tôi thích kem Tràng Tiền.
我'好`'甘~塲゜前゜。

Ngoài ra, ví dụ ân + ~ = ơn. Ví dụ: Nhân 人~ = nhơn, chân 真~ = chơn.

Vậy "trang web" thì dịch thế nào? Có thể để nguyên là "web" nhưng như thế thì lại thiếu tôn trọng chữ Nôm mới.

trang web = 頁'web

Vì thế, ta sẽ phiên theo âm đọc, ví dụ "web" đọc là "oép" nhưng trong hán việt không có âm này, nên phân ra là "o-ép", cả hai âm này cũng không có hán việt nên sẽ luyến âm từ "ô-áp".

web = ô áp (+luyến) =烏鴨 + luyến = 烏~鴨~

Để thể hiện đây là một từ thì có thể dùng gạch ngang hoặc chấm giữa thành 烏~-鴨~ hay 烏~・鴨~.

Tức là ô + luyến (~) = o.

trang web = 頁'烏~鴨~

"Tôi là người Sài Gòn" thì nói thế nào?

Tôi là người Sài Gòn = 我'是'人'豺゚Gòn

Chữ Gòn lại không có âm hán việt. Ở đây phải luyến cả nguyên âm (~), lẫn phụ âm (^):

飩 đồn => 飩^~ = gòn

Tôi là người Sài Gòn = 我'是'人'豺゚飩^~

Ở đây đ^ = g.

Đây là đâu? Chỗ này là chỗ nào? Tôi là ai?

Câu này không dễ dịch, phải dịch từ chữ một.

này = これ = 此れ = 此'
ai = だれ(誰) = 誰'
chỗ = ところ = 所'

"Đâu" trong tiếng Nhật là どこ = 何処 là chữ ghép nên sẽ không bê nguyên si kanji về dùng được.

Nhưng "đâu" cũng có nghĩa phủ định ví dụ "Tôi có thích nó đâu" nên có thể dùng chữ 否 (phủ):

đâu = 否"

Dùng dấu nháy kép để lấy nghĩa thứ hai vì nghĩa thứ nhất là "không" rồi.

"Đây" tiếng Nhật là 此処 cũng là chữ ghép nên phải sử dụng chữ khác ví dụ 此" hay là dùng luyến âm t = > đ:

đây = tây + luyến = 西^

Như vậy, nếu xây dựng được một hệ thống quy tắc thì chúng ta có thể dùng hoàn toàn kanji để viết câu tiếng Việt được. Hi vọng là thế!

Đây là câu ví dụ để thử xem việc này có khả thi hay không.

- Cái này giá bao nhiêu?
個'此'価幾"位"? / 個'此'価包゚饒゚?
- Giá năm mươi nghìn.
価五'十"千"。
- Đắt quá, có thể giảm được không?
尊'過'、有'可'減得'否'?
- Không giảm được chị ạ.
否'減得'氏^唖~。

Tôi cố gắng kiếm thật nhiều tiền chỉ vì muốn có chỗ đứng trong xã hội.
我'努'奮'求実'多'銭只為'欲'有所'立'中'社会。

Chốt hạ về chữ Nôm mới: Có triển vọng! Có tương lai!
乄下帰'字'南'新':有'展望!有'将来!
栓"下帰'字'南'新':有'展望!有'将来!

Hi vọng các bạn chưa bị tẩu hỏa nhập ma. Mọi người vẫn còn tỉnh táo đấy chứ?
希望各伴未'被走火入魔。皆'人'未'残'醒噪゚其"翥゚(的')?

Ký tên người viết bài: Takahashi
記名'人'筆'文':嗟迦呴痴